Salzburg onderscheidt zich door iets uniek: een levensritme dat wordt bepaald door cultuur en muziek. In deze stad is het jaar niet verdeeld in seizoenen, maar in opeenvolgende festivals. Van concerten in januari tot adventsmarkten, bijna elke maand zijn er evenementen die muziekliefhebbers, theater-, opera-, jazz- en kunstliefhebbers van over de hele wereld aantrekken.
Salzburg wordt beschouwd als een van Europa’s belangrijkste culturele hoofdsteden. Hier werd Wolfgang Amadeus Mozart geboren, hier wordt al meer dan honderd jaar het beroemde Salzburg Festival gehouden en klinkt muziek – zowel klassiek als hedendaags – niet alleen in de concertzalen, maar ook op de pleinen, binnenplaatsen en straten van het historische centrum, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
Salzburg heeft vele gezichten, maar geen enkel gezicht is zo kenmerkend als het muzikale. In deze stad is muziek niet zomaar een onderdeel van het culturele programma of een uitstapje. Het is onderdeel van het stadsbeeld, de geschiedenis en het dagelijks leven. Je vindt het in barokkerken, concertzalen, op pleinen en in tuinen, maar ook in kleine cafés, restaurants en clubs. Hier is Mozart bijna overal aanwezig, “The Sound of Music” trekt fans van over de hele wereld en in de herfst neemt de jazz het historische stadscentrum over – spontaan, experimenteel en vaak volkomen onvoorspelbaar.
Salzburg heeft daarom drie verschillende manieren om zijn verhaal door middel van muziek te vertellen. De eerste leidt naar de 18de eeuw en de wereld van Wolfgang Amadeus Mozart. De tweede leidt via de filmbeelden van “The Sound of Music”, waarin het Alpenlandschap, de zang en het familieverhaal samen een van de meest herkenbare musicals uit de filmgeschiedenis vormen. De derde is uitgesproken eigentijds: jazz, wereldmuziek, elektronische muziek en improvisatie, die elk jaar in oktober de straten vullen tijdens het Jazz & The City Sounds festival. En dat is precies waarom Salzburg niet alleen een stad is om te bewonderen. Salzburg is een stad om naar te luisteren.
Het is moeilijk om Salzburg zonder Mozart voor te stellen. Wolfgang Amadeus Mozart werd hier geboren op 27 januari 1756, in het huis aan de Getreidegasse 9. In dit gebouw, bekend als Haus Hagenauer, woonde de familie Mozart 26 jaar lang. Tegenwoordig is er een van de belangrijkste musea gewijd aan de componist gevestigd. Een wandeling door de Getreidegasse heeft een zekere symbolische betekenis. Menigten toeristen bewegen zich door de smalle straat, langs winkels, restaurants en karakteristieke uithangborden, en daartussen staat een klein plaquette dat ons eraan herinnert dat hier het verhaal van een van de grootste genieën van de Europese muziek begon.
Mozart is echter niet alleen een museumfiguur in Salzburg. Zijn aanwezigheid strekt zich uit over het hele stadsweefsel. Plaatsen die verbonden zijn met zijn jeugd, adolescentie en artistieke werk zijn in Salzburg bewaard gebleven. Het gezin verhuisde in 1773 naar een groter appartement aan wat nu Makartplatz 8 is. Hier bevindt zich momenteel de Mozartresidentie. Mozart woonde in dit huis tot zijn vertrek naar Wenen. In 2026 heeft Salzburg een bijzondere reden om de banden met de componist nog eens extra te benadrukken. De stad viert de 270ste verjaardag van Mozarts geboorte met concerten, tentoonstellingen, artistieke evenementen en speciale programma’s op plaatsen die met zijn leven verbonden zijn. Dit buitengewone gevoel van continuïteit is een van de grootste aantrekkingen van het muzikale Salzburg.
In de herfst verandert Salzburg van ritme. De meest recente editie van Jazz & The City Sounds vond plaats van 15 tot en met 18 oktober 2026. Het is een evenement dat al meer dan 25 jaar een hoogtepunt is op de culturele kalender van de stad. Vier dagen lang verandert het historische centrum van Salzburg in een enorm, uitgestrekt podium. En het woord ‘podium’ is een beetje misleidend. Het is niet zomaar één gebouw waar je naar binnen moest, een kaartje moet kopen, een stoel zoeken en wachten tot het concert begint. Tijdens Jazz & The City Sounds kan je gewoon doorlopen. Een melodie klinkt uit een kerk, een paar tientallen meters verderop is een saxofoon te horen, en om de volgende hoek improviseert iemand op een piano. In het café waar ik koffie ga drinken, is al een concert aan de gang, en elders klinken de geluiden van een jamsessie. Je kan even stoppen, luisteren, doorlopen en een andere artiest ontdekken.
Dit festival moedigt je niet zozeer aan om ‘naar de concerten te gaan’, maar om rond te dwalen en de muziek te ontdekken. Dit jaar hebben de organisatoren zo’n 70 concerten gepland op 30 locaties. Het festival vindt plaats op verschillende locaties, waaronder het Mozarteum, de historische Kavernen en Stieglkeller, maar ook barokkerken, bars, cafés, restaurants, hotels en ambachtswinkels. De locaties bevinden zich in het historische centrum en zijn gemakkelijk te voet bereikbaar. Dit is vooral goed nieuws voor wie volgend jaar in het najaar naar Salzburg wil reizen: het festival kan dan bezocht worden zonder tickets te hoeven kopen.
Jazz & The City Sounds is geen festival dat zich beperkt tot één genre. Naast jazz is er wereldmuziek en elektronische muziek, en naast gevestigde artiesten zijn er jonge performers en muzikanten van wie de namen voor sommige bezoekers misschien nog volkomen nieuw zijn. De organisatoren benadrukken het belang van experimenteren, improvisatie en spontane ontmoetingen. Improvisatie is een van de meest interessante elementen van het festival. Tijdens de zogenaamde Blind Dates ontmoeten muzikanten elkaar voor het eerst voor een publiek. Daardoor is niet alles van tevoren voorspelbaar. Muziek kan pas ontstaan als de artiesten elkaar ontmoeten.
In een tijd waarin steeds meer culturele evenementen tot in de puntjes gepland, geprogrammeerd en geregisseerd zijn, heeft die vrijheid een bijzondere charme. Het festival laat ruimte voor toeval, intuïtie en een reactie op wat er hier en nu gebeurt. Het publiek is niet zomaar een ontvanger van een afgeronde uitvoering, maar wordt onderdeel van een ervaring die nooit volledig te herhalen is. Bovendien is de muziek van Jazz & The City Sounds niet beperkt tot concertzalen. Ze galmt door in clubs, cafés, bars en andere stedelijke ruimtes, waardoor de grenzen tussen het festival en het dagelijks leven in Salzburg vervagen. Je kunt een plek binnenlopen die je van tevoren niet had gepland, een paar onbekende geluiden horen en het hele concert bijwonen. Of je kunt gewoon over straat lopen en je plotseling midden in een muzikaal evenement bevinden.
Dat maakt het best te verkennen zonder een gedetailleerd plan. Het is de moeite waard om ruimte te laten voor spontane keuzes, onverwachte ontdekkingen en concerten waar je van tevoren niets van wist. Hier weet je niet altijd wat er over een paar minuten gaat gebeuren. Misschien is dat juist de grootste waarde van het festival: je kunt je schema even opzij zetten en je overgeven aan het ritme van de stad. Iedereen kan zijn eigen weg vinden door het muzikale landschap.
En dan komt er nog een muzikaal Salzburg. Een Salzburg dat voor miljoenen mensen over de hele wereld niet begint met Mozart, maar met de melodie van “The Sound of Music” en Julie Andrews die zingt tegen de achtergrond van een Alpenlandschap. De film uit 1965 heeft de stad en haar omgeving voorgoed in de verbeelding van een internationaal publiek gegrift. Het maakte van Salzburg meer dan alleen een stad van Mozart, een festival en klassieke muziek. Het werd ook de locatie van een filmlegende. “The Sound of Music” vertelt het verhaal van de familie von Trapp, maar de kracht ervan lag vanaf het begin ook in de setting. De bergen, meren, tuinen, paleizen, kerken en historische straten van Salzburg zijn niet zomaar decoratieve elementen in de film; ze creëren de eigen sfeer. Beelden van de stad en het omringende landschap zijn bijna net zo herkenbaar geworden als de muziek zelf.
Tegenwoordig kun je door Salzburg wandelen en de sporen van de filmgeschiedenis volgen, op zoek naar plekken die voor kijkers over de hele wereld bijna ansichtkaartachtig aanvoelen. Sommige zien er precies zo uit als we ze ons van het scherm herinneren, andere zijn in de loop der tijd veranderd. Toch blijft dat bijzondere gevoel van herkenning bestaan. Het moment waarop een echte straat, gevel of tuin ineens vertrouwd aanvoelt, ook al zagen we die voorheen alleen in de film. De stad wordt jaarlijks bezocht door meer dan 350.000 fans van “The Sound of Music”, die graag de originele filmlocaties willen zien. Dat is een indrukwekkend voorbeeld van hoe krachtig film onze perceptie van een plek kan beïnvloeden en hoe effectief het een filmset kan transformeren in een bestemming.
Want hoewel “The Sound of Music” een eigen, romantische visie op de stad schetste, blijkt de werkelijkheid veel gelaagder te zijn. Hier ontmoet barokarchitectuur de moderne cultuur, klassieke muziek de jazz, en bekende plekken van het witte doek ontmoeten het dagelijks leven van de inwoners. De filmlegende kreeg overigens in 2026 een nieuw adres. In september opende het Sound of Music Museum in Salzburg, gewijd aan het fenomeen film, de geschiedenis ervan en de band met de stad. Het is wederom een bewijs van hoe diep het verhaal van de familie von Trapp verankerd is in de identiteit van Salzburg en de perceptie van bezoekers van over de hele wereld. De filmpostkaart verdwijnt dus niet – integendeel, het blijft een van de redenen om Salzburg te bezoeken. Maar pas als je verder kijkt dan de film, zie je Salzburg zoals het werkelijk is. En misschien is dat wel het meest fascinerende eraan: een stad die de wereld voor het eerst zag in een film, maar die veel groter blijkt te zijn dan haar eigen legende doet vermoeden.
Er is iets bijzonders aan een stad waar drie verschillende muzikale verhalen naast elkaar kunnen bestaan. En geen van deze aspecten probeert de andere te overstemmen. Salzburg kan worden ervaren als een stuk dat uit verschillende lagen bestaat. De ene laag leidt naar Mozart, de tweede naar de filmwereld van “The Sound of Music”, de derde – hedendaags en onvoorspelbaar – opent de deur naar jazz. ’s Ochtends kan je je dag beginnen met Mozart. Een wandeling door de Getreidegasse leidt naar het huis waar de componist werd geboren. Vervolgens kan je door de pleinen en steegjes slenteren, een bezoek brengen aan de kathedraal, een van de musea bekijken of even neerploffen op een terrasje. Salzburg vraagt om geen haast – de belangrijkste verhalen worden vaak ontdekt tussen de verschillende punten op de kaart.
En dan is het tijd voor Salzburg zoals het in de films te zien is. Mirabell en de bijbehorende tuinen, Nonnberg, Leopoldskron en Hellbrunn zijn plaatsen die voor miljoenen kijkers niet zomaar namen op een kaart zijn, maar fragmenten uit een bekend filmverhaal. Door in hun voetsporen te treden, zie je de stad vanuit een ander perspectief. Barokke gevels en tuinen lijken ineens op filmbeelden, en het vertrouwde landschap krijgt een extra betekenis. Dat is het moment waarop de realiteit de filmherinnering ontmoet, en Salzburg een decor wordt, dat je niet alleen met je ogen, maar ook met de emoties die verbonden zijn aan een bekend verhaal kunt ontdekken. Maar dit is nog niet het einde van de muzikale reis. Want naarmate de dag langzaam overgaat in de avond, verandert de sfeer in Salzburg. In plaats van de melodieën die je van het scherm kent, klinken er spontanere, onvoorspelbare en eigentijdse klanken, terwijl de stad zich klaarmaakt voor de jazz.
In oktober is het antwoord simpel: jazz. Muziek klinkt in clubs, cafés en andere stedelijke ruimtes, en door de festivalsfeer hoef je geen jazzkenner te zijn om de energie te voelen. Je kunt uit nieuwsgierigheid een concert bezoeken, langer blijven of gewoon muzikanten tegenkomen die je nog nooit eerder hebt gehoord. Dan begint de stad op een ander ritme te leven. En dan klinkt Mozarts Salzburg ineens heel anders. Het klassieke erfgoed verdwijnt niet. Integendeel, het wordt juist een startpunt voor nieuwe muzikale verhalen. Mozart, filmmelodieën en hedendaagse jazz concurreren niet met elkaar. Ze creëren drie verschillende manieren om het verhaal van dezelfde stad te vertellen. Want Salzburg heeft niet alleen zijn eigen muziek; deze stad staat toe dat die muziek zich voortdurend ontwikkelt.
Om u de best mogelijke ervaring te bieden, maken we gebruik van technologieën zoals cookies om apparaatgegevens op te slaan en/of te raadplegen. Als u toestemming geeft voor deze technologieën, kunnen wij gegevens zoals uw surfgedrag of unieke ID’s op deze website verwerken. Als u geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit nadelige gevolgen hebben voor bepaalde functies en mogelijkheden