Hot in Helsinki: op stap in Europa's meest onderschatte hoofdstad

Helsinki wil de wereld tonen dat er in Noord-Europa nóg een coole stad ligt die ten onrechte vaak door Stockholm en Kopenhagen, en in mindere mate Oslo en Reykjavik, in de schaduw wordt gezet.

Fietsen met Jani

In de lobby van het Klaus K Hotel, het enige hotel in Finland dat tot Design Hotels behoort, ontmoet ik Jani Leinonen. De blonde kunstenaar is verantwoordelijk voor de inrichting van een suite in het hotel, die hij mij trots toont. In de woonkamer zijn de muren gedecoreerd met witte versieringen die op tatoeages lijken. Hartjes met de namen van beroemde paren. Denk John F. Kennedy en Jackie of Charles en Diana. In de slaapkamer – wat dáár gebeurt, zal dáár blijven – zijn de heren verenigd met hun beroemde minnaressen en wordt het John en Marilyn en Charles en Camilla.

Jani neemt me mee voor een stadstour. Per fiets, want het Klaus K heeft voor de gasten grijze Pelago-fietsen beschikbaar. Prachtige vintage modellen met een metalen mand vooraan. We beginnen met het Design District, de wijk van Helsinki ten zuidwesten van hét landmark van de stad, de sneeuwwitte Domkerk van architect Carl Ludwig Engel aan het Senaatsplein.

In 25 straten als Uudemaankatu en Erottajankatu vind je een aaneenrijging van kleine winkels, restaurants, studio’s en galeries. Tweedehandskleding, keramiek, meubelen, cafés die in een vorig leven nog een garage waren en veel Fins design. Ontwerpen die zich vaak laten kenmerken door eenvoud. Geen toeters en bellen, maar een concentratie op de functie van het ontwerp. Bij het Design Forum Finland, op het fraaie plein waar de Erottajankatu op uitkomt, krijg je een goed idee van wat Fins is en hoe het verschilt van bijvoorbeeld Deense ontwerpers.

Eenmaal uitgekomen bij het Senaatsplein, met het beeld van tsaar Alexander II in het midden, beklimmen we de trappen van de kathedraal om te genieten van het uitzicht over de stad. Meteen valt op hoe groot de stad is in vergelijking met het bescheiden aantal inwoners van iets meer dan een half miljoen. En ook dat je altijd dicht bij water zit. Het kost dan ook weinig fantasie om te begrijpen waarom Helsinki sinds jaar en dag hoog scoort op de lijstjes van meest leefbare steden ter wereld.

Overal water

Aan de haven ligt de markt, waar je niet alleen verse dille, cantharellen en vossenbessen kunt kopen, maar ook souvenirs en bontstola’s van zilvergrijze poolvossen die een lachende Griek aan de vrouw probeert te brengen. Op de markt kun je heerlijk lunchen tegen schappelijke prijzen. Wel handig, want Finland is bepaald niet goedkoop.

Iets verder verrijst de Russisch-orthodoxe Uspenski-kathedraal op het schiereiland Katanajokka. De kathedraal van de Russische architect Aleksej Gornostajev werd in slechts zes jaar gebouwd en werd in 1868 gewijd, toen het Grootvorstendom Finland nog behoorde tot het Russische Rijk. Pas in 1917 kregen de Finnen hun volledige onafhankelijkheid.

Loop zeker ook de overdekte markthal in. De Old Market Hall (Vanha Kauppahalli in het Fins) is al 120 jaar oud en je vindt er naast allerlei soorten bessen ook verse vis en wild, kazen en koffiebonen. De dertig winkels verkopen typische Finse producten als berenvlees, ook ingeblikt, een leuk souvenir voor de thuisblijvers.

Met Jani fiets ik langs huizenhoge cruiseschepen. Ze varen naar Zweden, Estland en ook Rusland; Sint-Petersburg ligt verleidelijk dichtbij. Het water volgend, genieten we van de ruimte van de stad. Zeilboten varen loom voorbij als we uitkomen bij de nieuwe wijk rond de straat Merisatamanranta. De haven werd helemaal verplaatst om plaats te maken voor appartementen waarvan het gros meer dan een miljoen euro kost. Er is een strandje aangelegd en hoewel het kwik niet boven de vijftien graden uitstijgt, zie ik een zwangere vrouw in bikini de Golf van Finland instappen. Net als elders in Helsinki ben je altijd dicht bij water, wat de stad een heerlijk ontspannen sfeer geeft. Zo ook even verderop, bij het terras van Mattolaituri, een spierwit, modern ingericht café. Verdeeld over twee verdiepingen, met een dakterras en met strandstoelen om in weg te dromen.

Granieten reuzen en Lolita’s

Na een heerlijke café au lait keren we terug naar het centrum via de winkelstraat vernoemd naar de enige tsaar die de Finnen waardeerden, de Aleksanterinkatu. Kluuvi is een modern shoppingcentrum waarbij de kelders geheel aan eten en drinken zijn gewijd. Fins eten en drinken, voegt Aki Arjula eraan toe, want afgezien van de rode en witte wijn in de wijnbar, komt alles uit eigen land. Aki is een van de oprichters van Best of Finland, dat Finse producten zoals jam van wilde bergframbozen van boven de poolcirkel en salami van rendiervlees aan de man brengt. Tweeduizend verschillende producten van 250 kleine producenten. Vrijwel alle verkochte waar is organisch en aan alles is gedacht. Tot aan de metalen melkbussen toe waarmee de klant telkens drie liter ongepasteuriseerde melk mee naar huis kan nemen.

Helsinki’s centraal station, het Helsingin päärautatieasema, geldt als een van de mooiste van Europa. Geopend in 1919, is bijna een eeuw later het ontwerp van Eliel Saarinen nog steeds gedurfd. De vier granieten reuzen, de kivimiehet, met elk een bol in hun handen die ’s avonds oplichten, lijken de toegang tot het station te bewaken. Ze zijn al vaak gepersifleerd onder andere als figuranten in de reclame van de Finse spoorwegen. Binnen vallen wederom jongeren op die zich excentriek hebben gekleed op een manier die doet denken aan de Japanse jeugd die op zondag uitgedost door Tokio paradeert. Hun haren hebben ze in de meest vreemde kleuren geverfd en hun kleding behelst vaak een thema. Gothic in het kwadraat of Lolita meets punk.

Finnen en hun individualiteit

Aan de Mannerheimintie, een belangrijke verkeersader in de stad, bevinden zich twee culturele tempels. In 1998 opende KIASMA, het museum voor hedendaagse kunst van de Amerikaanse architect Steven Holl. Verdeeld over vijf verdiepingen wordt kunst getoond met een rode draad, zoals ARS 11, dat kunst uit verschillende disciplines toont met Afrika als leidraad. Naast het KIASMA volgde in augustus 2011 het Helsinki Music Center, een project dat 200 miljoen euro kostte en de thuisbasis is van de Sibelius Academie en twee Finse symphonie-orkesten, het Fins Radio Symfonie Orkest en het Helsinki Filharmonisch Orkest. Tussen het orkestgebouw en het KIASMA-Museum is een park aangelegd waar in de zomer heerlijk gepicknickt kan worden.

De laatste stop op onze ontdekkingstoer per fiets is de Temppeliaukio Kirkko, een kerk die in 1969 de deuren opende. Een ontwerp van de broers Timo en Tuamo Suomalainen, die de kerk in een rots bouwden en de muren onbehandeld lieten. De akoestiek is fenomenaal en in de kerk vinden vaak concerten plaats. Jani neemt me mee naar het dak, dat eruitziet als een vliegdekschip uit een sciencefictionfilm.

De rotsen zijn begroeid met wild gras en een net getrouwd echtpaar zoekt met een fotograaf naar het beste punt om te poseren. De bruid heeft haar haar niet alleen zilvergrijs geverfd, maar een kapper heeft het ook zo getoupeerd dat ze de indruk wekt door een storm te hebben gelopen. Haar bruidsmeisje doet er nog een schepje bovenop. De zijkanten van haar hoofd zijn kaal geschoren en de bovenkant van haar kapsel gaat in golven richting hemel. Een fijn staaltje van Finse individualiteit. Een leuk volk dat zich niets aantrekt van conventies.

Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels

GRANDE reporter Joost Brantjes
bezocht dit hotel en schreef:
"

Hotel Kämp is luxe in de overtreffende trap, het hotel behoort tot de Luxury Collection van Starwood. Ruime, klassiek ingerichte kamers en steevast het hotel waar staatshoofden en popartiesten hun hoofd te rusten leggen.

..."
GRANDE reporter Joost Brantjes
bezocht dit hotel en schreef:
"

In een wolkenkrabber uit 1928 met veertien verdiepingen bevindt zich Sokos Hotel Torni. Veel Fins design en gelegen midden in het Design District.

..."
GRANDE reporter Joost Brantjes
bezocht dit hotel en schreef:
"
Klaus K Hotel is centraal gelegen aan Bulevardi,  met zicht op het bruisende centrum van Helsinki. De individueel ingerichte kamers zijn geïnspireerd op het Finse epos Kalevala.
..."