Geheimtip aan de meren: Italiaans fluistermeer

Ook dit jaar boekten weer veel mensen hun Italiëreis aan het Gardameer, het Lago Maggiore of het Comomeer. Maar wie voortaan zijn oor goed bij de Italianen te luisteren legt, zal hen soms horen fluisteren over een meer dat nog helemaal van henzelf is, het Lago d’Orta.

Het meer zie je amper liggen op de landkaart van Italië, het gaat ten onder naast de grote blauwe vlekken die het Lago Maggiore en Comomeer voorstellen. Milanesi tref je hier aan, het is een populaire weekendbestemming voor hen.

Maar er zijn genoeg Italianen die het meer ook niet kennen, die niet bekend zijn met zijn stille beboste kusten, de slaperige middeleeuwse stadjes rondom en het piepkleine eiland middenin op nog geen 250 meter uit de kust van het stadje Orta San Giulio. Buiten Italië is Lago d’Orta nog onbekender. Natuurlijk, je treft er heus wel een handjevol Britten, Belgen, Duitsers en Nederlanders aan, fijnproevers vooral, maar dat zijn lang niet de aantallen die je tegenkomt bij de grote Italiaanse meren. Daar zijn hele dorpen verworden tot Noord-Europese enclaves.

Klein maar fijn

Een man staat voor de Gelateria Arianne op de Piazza Motta. Hij steekt zijn arm recht voor zich uit. Op zijn handpalm zit een vlinder. In zijn hand ligt een beetje water. Het beestje drinkt eruit. “Die vlinder komt hier al een paar dagen”, zegt Frank. “Net als ik komt hij terug.” Franco - ‘zeg maar Frènk’ - woonde jarenlang in Amerika, maar uit heimwee keerde hij terug naar zijn geliefde meer. Hij opende er een ijsjeszaak. “Ik was echt gelukkig in Amerika, maar ik wilde hier weer wonen, in mijn geboorteplek.” En geef hem eens ongelijk. Voor zijn neus ontvouwt zich een rustig kabbelend meer waar de zon een gouden gloed overheen heeft gelegd. Het meer is twee kilometer breed en dertien kilometer lang.

De oost- en westzijden van het meer zijn omgeven door bergen. Boven op de toppen is vannacht nog verse sneeuw gevallen. In het centrum van het stadje is geen auto te zien. Alleen de Polizia Municipale mag hier stapvoets rijden. Trouwens, een beetje auto zou niet eens door de smalle straatjes passen. Net zoals het meer klein van stuk is, is alles hier klein. Restaurantjes worden nog gewoon gerund door families (papa en zoon in de keuken, mama achter de kassa en dochters in de bediening) en oude meneertjes zitten op plastic tuinstoeltjes voor hun favoriete bar, waar ze een borreltje drinken. Deze vriendelijke dorpse sfeer hangt in alle dorpen rondom het meer. In Pettenasco is het niet anders. En in Pella ook niet. Klein, maar fijn. Precies wat we nodig hebben na het drukke en chaotische Milaan: iets rustigs.

Italiaans schoolreisje

Orta San Giulio heeft heel wat mooie oude gebouwen en oude weggetjes. Mooi is de schuin aflopende Via Caire Albertoletti. Het is niet moeilijk te bedenken dat hier vroeger koetsen met paarden prinsen en prinsessen naar de oevers van het meer brachten. Maar ook vandaag zet dit straatje aan tot dromen. Bruid en bruidegom gaan gearmd over de oplopende straat in de richting van de Chiesa di Maria Assunta terwijl aan weerszijden de bewoners van het stadje op de balkons naar hen wuiven. In Orta San Giulio is een stevig paar wandelschoenen aangeraden. Boven Orta, op een heuveltop, ligt een verborgen schat. Deze heuvel is te bereiken via de Via Gemelli, die vanaf de kerk naar boven loopt. De heuvel heet de Sacro Monte di San Francesco en is een van de negen ‘heilige bergen’ van Noord-Italië. Deze heuvels staan op de Unesco-werelderfgoedlijst.

Dit kerkencomplex telt twintig kapelletjes, allemaal ter ere van Franciscus van Assisi. De wandeling werd ons als ‘extreem kalmerend’ aangeprezen door de eigenares van ons hotel Roccetta Fiorita in Crabbia di Pettenasco. Maar wat blijkt, net nu wij er zijn, werd een blik met Italiaanse scholieren opengetrokken. In rijtjes wandelen ze van kapel naar kapel terwijl de leraar aan kop bij elke steen uitvoerig uitleg geeft. Italiaanse schoolreisjes, nog eens iets anders dan mijn schoolreisjes van weleer: een cultureel hoogtepunt was toen Walibi. Maar goed, als we het geluid van de schoolklassen even wegfilteren, bevinden we ons op een wonderschone plek. Midden in het bos staan kapelletjes met fresco’s in verschillende stijlen, van de oude klassieken in de late renaissance tot rococo uit de achttiende eeuw. Tussen de bomen door zijn er nu en dan adembenemende uitzichten over het meer en het lagergelegen stadje. Nu is ook te zien hoe weinig verkeer er is op het meer. Er varen maar enkele bootjes over het glinsterende water.

Tijden veranderen

Het meer heeft een tijdlang een slechte naam gehad. Ooit waren de wateren rijk aan vis, tot in de jaren twintig van de vorige eeuw aan de zuidkant van het meer, bij het stadje Omegna, fabrieken voor waterkranen werden gebouwd. Geen huis in Italië waarvan de kraan niet uit Omegna komt. Ook het wereldberoemde keukendesignmerk Alessi maakt hier zijn producten. De afvalstoffen gingen echter regelrecht het meer in. In een paar jaar tijd geraakte het water extreem vervuild en durfde geen mens er meer in te zwemmen of vis uit het meer te eten. Maar de tijden zijn veranderd. Op steigers buiten Orta San Giulio staan mannen te vissen.

En toen we eerder die dag spraken met Franco van de ijsjeszaak, adviseerde hij ons om ’s avonds bij restaurant Leon d’Oro te gaan eten. “Vraag naar baars uit het meer”, zei hij. ’s Avonds lag er op onze borden een heerlijke pesce persico , en we zijn er niet ziek van geworden. Om maar aan te geven dat de condities waarin het meer zich nu bevindt, enorm verbeterd zijn. Langs de wegen liggen enkele campings, met strandjes, die in de zomer vol liggen met zon- en meeraanbidders.  

Via del Silenzio

In de haven aan de Piazza Motta staan enkele kapiteins naast hun vaporetti te wachten op klandizie die ze voor een paar euro naar het eilandje Isola San Giulio brengen, gelegen pal voor Orta San Giulio. “Ik vertrek over 10 minuten”, zegt een van de kapiteins. Zijn zoontje poetst meeuwenpoep van de boeg van het bootje. Dat is mooi, want zo hebben we nog even tijd om bij de plaatselijke salumeria Orta Market twee broodjes met gorgonzola uit de nabijgelegen gorgonzolaprovincie Novara te laten maken. Op het eilandje is er namelijk maar éé n horecazaak, en die is aan de prijzige kant. Bovendien moet je er binnen aan een tafeltje plaatsnemen.

En wat is er lekkerder dan in de zon op een bankje met uitzicht op het meer een broodje op te peuzelen? Inderdaad, met een plastic tas met twee broodjes gorgonzola en twee koude biertjes nemen we plaats op de witlederen banken van de boot. De Italiaanse operazanger Andrea Bocelli begeleidt de tocht, die nog geen twee minuten duurt. De rust die onze hoteleigenares had beloofd, vinden we inderdaad. Hier geen Italiaanse schoolklassen, maar een pad dat rond het eiland loopt en Via del Silenzio, ‘straat van de stilte’, heet. Borden begeleiden de wandeltocht het hele eiland rond. Een non uit het klooster van het eiland maakte de borden, met teksten die de stilte op het eiland beschrijven en hoe je ermee om moet gaan.

“Luister naar de stilte. Luister naar het water, de wind en je voetstappen. De stilte is de taal van de liefde. De stilte is muziek en harmonie.” En terwijl we lopen, overvalt ons een weldadige rust. Uren blijven we zitten op de muurtjes. Eten onze broodjes met gorgonzola en dutten bijna in. En als we dan bijna helemaal weg zijn, klinkt de toeter van de vaporetto . Laatste overtocht van de dag.

GRANDE-tips

Eten & drinken

Ristorante Leon d’Oro

Familierestaurant pal aan het meer. De leiding is in handen van twee ietwat strenge zussen. Aanrader is de in het meer gevangen vis, en met een beetje geluk kun je hem ook bestellen. Hier kun je ook overnachten.

Isola San Giulio.
Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels

"
Geniet van een dagje shoppen of breng een bezoek aan de Duomo in Milaan.  Hotel Berna ligt op slechts 4 metrohaltes van de beroemde Italiaanse kathedraal. De ruime kamers zijn comfortabel en voorzien van alle luxe.
..."
"

Het nhow/Milaan betreft een oude fabriek van General Electric uit 1935 die compleet getransformeerd werd tot een modern stadshotel met 245 kamers. Het complex situeert zich in de nieuwe ‘Zona Tortona’ op twee kilometer van het stadscentrum. Voor je het weet, ben je er voorbij.

..."
GRANDE reporter Barbara De Coninck
bezocht dit hotel en schreef:
"

Op de etages van de exclusieve winkelgalerij Galleria VittorioEmanuele II in Milaan kun je logeren in Europa's enige zevensterrenhotel. Town House Galleria schittert als een parel tussen de Duomokathedraal en de opera La Scala en beroemt zich op een uitmuntende service.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

In 2010 opende deze opmerkelijke nieuwkomer zijn deuren. Gevestigd in een voormalig spoorwegstation in de buurt van de Corso Como, telt dit hotel 72 kamers die nagenoeg volledig in maagdelijk wit ingericht zijn. Hier en daar verzorgen exotische details voor verrassende contrasten.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

Het Bulgari Hotel in Milaan toont al enkele jaren perfect hoe het concept in elkaar zit: trendy people, een loungy sfeer en een warme designinrichting zijn er de kernelementen.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

De glitterati en sterrenjagers van deze wereld hebben er alweer een nieuwe hotspot bij: het glamoureuze Armani-hotel in hartje Milaan. Voor Armani is dit het tweede hotel; eerder opende het beroemde modehuis ook in Dubai al een opmerkelijke voorganger.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

Voor een milieubewust reisje naar Italië mag je voortaan dit boetiekhotel in Milaan in je adresboekje noteren. Het Milano Scala Hotel noemt zich het eerste klimaatneutrale hotel van Milaan en een van de eerste in heel Italië. Promopraat of realiteit?

..."
"

Het beste adresje langs het meer is ongetwijfeld Iseolago, een recente en elegante constructie aan de rand van Iseo met alle nodige voorzieningen: comfortabele kamers, een heerlijk zwembad en directe toegang tot het meer.

..."
GRANDE reporter Lucas Van de Meerendonk
bezocht dit hotel en schreef:
"

Misschien ligt dit hotel boven je budget, maar toch is het wel een bezoekje waard. Grand Hotel Des Iles Borromées is zo luxueus dat het buiten het classificatiesysteem voor hotels valt. Als je de hal binnenwandelt, sta je met open mond te kijken naar alle pracht en praal.

..."
"

Hotel San Rocco is een comfortabel verblijfshotel met modern gedesignde kamers in het centrum van Orta San Giulio (het centrum ligt op wandelafstand).

..."

Pagina's