Wiesbaden, het Nice van het Noorden in de Rijnvallei

De Duitse stad Wiesbaden heeft zijn bijnaam ‘Nice van het Noorden’ niet gestolen: ettelijke villa’s met art nouveau-gevels sieren de brede lanen. Door de verschillende natuurlijke warmwaterbronnen en ligging nabij de Rijn oefende Wiesbaden een grote aantrekkingskracht uit op Duitse vorsten, Pruisische keizers, adellieden en kunstenaars. De directe omgeving van de betoverende Rheingau zorgt daarbovenop voor uitgestrekte wijngaarden met topwijnen als product.

Het Kurhaus, het kloppende hart van Wiesbaden

Wiesbaden bevindt zich op 40 kilometer van Frankfurt. De Duitse provinciehoofdstad barst van de schitterende historische gebouwen, vooral dan aan de Wilhelmstraße. Wiesbadenkenner- en gids Ralf Opitz legt uit: “De Wiesbadeners noemen deze straat vol pracht en praal ‘La Rue’. Aan deze hoofdlaan schittert het prachtige neoclassicistische Kurhaus. De Duitse keizer Wilhelm II liet aan het begin van de 20ste eeuw het oude Kurhaus van het vorstenhuis Nassau vervangen door een uniek staaltje belle époque-architectuur: twaalf magnifieke zalen, salons en een foyer met een 21 meter hoge koepel. In één van die zalen bevindt zich een indrukwekkend casino. Daar verspeelde de Russische schrijver en gokverslaafde Fjodor Dostojewksi voor het eerst zijn fortuin”. Naast het Kurhaus ligt aan het Staatstheater van Hessen de langste zuilenhal van Europa. Even ontsnappen aan het stadsgeweld? Dat kan in de prachtige tuinen achter het Kurhaus.

Een ‘rijke’ geschiedenis

De rijkdom aan historische gebouwen is een direct gevolg van de adellijke heersers. Vanaf de 12de eeuw kwam de stad in de handen van het geslacht van Nassau. Die graven en hertogen waren grote liefhebbers van de badstad: in 1806 werd Wiesbaden de hoofdstad van het hertogdom Nassau. Onder meer het classicistisch stadspaleis en het barokke paleis Schloss Biebrich stammen uit die regeringsperiode.

Na de Oostenrijks-Pruisische oorlog werd Wiesbaden Pruisisch. De stad was erg geliefd bij Wilhelm II, Pruisisch koning en laatste Duitse keizer. Zo groeide Wiesbaden uit tot ‘Kaiserstadt’, waar de hoofdlaan ‘Wilhelmstraße’ vernoemd is naar Wilhelm II. Het was deze Duitse keizer die zorgde voor de verdere uitbouw: hij liet een nieuw Kurhaus aanleggen met een prachtig theater en groots casino. De aantrekkingskracht was groot. In 1800 telde Wiesbaden nog maar 2500 inwoners, in 1905 steeg dat naar 100.000 inwoners. Met 290.000 inwoners is het vandaag op Frankfurt na de grootste stad van de provincie Hessen.

Diverse kerkpracht

De adel liet niet alleen het Kurhaus, maar ook kerken in verschillende stijlen bouwen. Die kerkgebouwen zijn prominent aanwezig in het stadsbeeld. De neogotische Marktkirche uit rode zandsteen torent met een hoogte van 98 meter uit boven de andere gebouwen in het stadscentrum. Op kerkelijke feestdagen mag je die toren zelfs beklimmen. Voor deze evangelische kerk prijkt een standbeeld van Willem Van Nassau, beter bekend als Willem van Oranje.

Een andere parel is de Lutherkirche. Het grote kerkgebouw uit de 20ste eeuw is zeker een bezoekje waard dankzij zijn prachtig jugendstilinterieur met de typische groengele, bladgouden decoratie en blauwgroene glasramen.

Warmwaterbronnen troef

Een van de redenen waarom Wiesbaden zo populair was bij de adel, waren de natuurlijke warmwaterbronnen. De Romeinen ontdekten die al in de eerste eeuw na Christus en noemden de plaats ‘Aquae Mattiacorum’. Niet ver van het Kurhaus stijgen de dampen op vanuit de Kochbrunne, een warmwaterfontein die water van maar liefst 68°C naar het aardoppervlak pompt.

Ook vandaag dankt Wiesbaden zijn populariteit nog aan de thermische baden. De Kaiser-Friedrich-Therme en het Thermalbad Aukammtal in het stadscentrum bieden de spa-liefhebbers volledige relaxatie. 

De groene longen van Wiesbaden

Een andere troef van de Duitse provinciehoofdstad is de opvallende groene omgeving binnenin het stadscentrum: “Onze stad telt maar liefst 14 parkjes en meer dan 5.000 bomen”, vertelt gids Ralf Opitz fier. Zelfs vlak over het station strekt een groene vlakte zich uit. Langs de ring overschaduwen talloze bomen de wegen.

Kunst en natuur gaan hand in hand

In de inkomhal van het Museum van Wiesbaden springt een prachtige jugendstilkoepel uit 1915 in het oog. Verder toont het museum een opmerkelijk tweeluik: een natuurhistorische en artistieke collectie. Een machtige ijsbeer en een gigantische schedel van een bosolifant geven de enorme natuurhistorische collectie grandeur. Fritz Geller-Grimm, die als bioloog de natuurhistorische collectie beheert, wijst op de link tussen kunst en natuur: “Jugendstilkunstenaars lieten zich inspireren door de natuur. Vaak vind je dieren of planten terug in hun kunstwerken. Voor de afbeelding van een kwal baseerden ze zich bijvoorbeeld op de dierkundige schetsen van een kwal door de Duitse zoöloog Haeckel.”

Het museum herbergt verder een magnifieke jugendstilcollectie van collectioneur Ferdinand Wolfgang Neess. De Engelse schilderijen en het Nederlandse porselein in de collectie zijn een gevolg van het internationaal karakter van van de jugendstil- of art nouveau-beweging. Het is een uniek gegeven dat het museum de kunstcollectie in zijn originele ensembles tentoonstelt. Op die manier blijft Neess’ verzameling zijn oorspronkelijke atmosfeer behouden. In de 6 verschillende zalen gaan kunst en natuur hand in hand. Zo zijn de schitterende meubels van hout en glas versierd met motieven van frivole magnolia’s, prachtige rozen, sierlijke pauwen en kolibries.  

De Neroberg, natuur en cultuur op hoogte

De parel aan de kroon van Wiesbaden is de Neroberg, die te bereiken is met een kabelbaan. Dat is een echt spektakel. Eerst wordt een enorme hoeveelheid Rijnwater geloosd en dan is de authentieke, gele kabeltreincabine klaar voor de volgende rit naar boven. De kabeltrein voert 83 meter omhoog naar de 245 meter hoge Neroberg, puur op waterenergie en met behulp van de zwaartekracht. Terwijl de kabellift hoger klimt, ontvouwt zich een fenomenaal uitzicht over de wijngaarden en het stadscentrum. Na een adembenemende rit is een plaatselijk wijntje uit de uitgestrekte wijngaarden meer dan welkom.

Vlakbij de wijngaarden bevindt zich een WO I-monument ter herdenking van de overleden Duitsers. De grote blok zandsteen ontsluiert ook een ander interessant verhaal. Tot 1928 verbood de bezetter de Duitsers om WOI-monumenten op te richten. Maar niet heel Duitsland was bezet: “De bezettingscirkels van de Amerikanen en Fransen sloten niet op elkaar aan. Zo ontstond in 1919 Vrijstaat Flessenhals. Op 50 kilometer van Wiesbaden, tussen Lorch en Kaub, leefden de Duitsers aan de Rijn tot 1923 onafhankelijk. Ondanks de geallieerde boycot kon het gebied overleven door illegale smokkel”, vertelt gids Ralf Opitz.

Een vleugje Rusland

Op de Neroberg doen vijf bladgouden koepels de zonnestralen weerkaatsen tussen de bomen: “Toen de Russische grootvorstin Elisabeth Michajlovna in haar kraambed stierf, besloot haar echtgenoot en hertog van Nassau Adolf met de bruidsschat de eerste Russisch-orthodoxe kerk van West-Europa te bouwen”, legt gids Ralf Opitz uit. Ook de voormalige Sovjetleider Michael Gorbatsjov vond in 1990 het prachtige kerkinterieur met het graf van Elisabeth en schitterende iconen een bezoekje waard.

Wijncultuur in de Rheingau

Wiesbaden wordt ook wel ‘de Poort tot de Rheingau’ genoemd. De Rheingau is een belangrijke wijnstreek aan de Rijn. In Wiesbaden is de wijncultuur al zichtbaar: Henkell & Co Sektkellerei is één van de grootste producenten van mousserende wijn.

“De Rheingau staat voornamelijk bekend voor zijn Rieslingwijnen, omdat de klimatologische omstandigheden ideaal zijn voor deze druif. De aanwezigheid van de Rijn en de heuvels die de koude wind weghouden, creëren samen een erg mild klimaat. Wegens de rollende heuvels en de talrijke kloosters wordt de Rheingau ook wel eens ‘het Duitse Toscane’ genoemd”, vertelt onze gids Gunilla Norman-Remy gedreven.

In dat Duitse Toscane bevindt zich ook één van de vijf wijnuniversiteiten ter wereld, waar ‘wijningenieurs’ opgeleid worden. Ook kloosters verbouwen er wijn. Het authentieke klooster Johannisberg in Geisenheim produceert al sinds 1720 uitsluitend kwaliteitsvolle Riesling. Deze uitstekende witte wijn pronkt op de kaart van bijna ieder restaurant of café in de Rheingaudorpjes.

Middeleeuwse glorie

Niet alleen kloosters, maar ook abdijen nemen deel aan de alomtegenwoordige wijncultuur. In de kelders van de cisterciënzerabdij van Eberbach bevinden zich enorme antieke wijnpersen. Deze cisterciënzerabdij heeft een immense romaanse kerk en een prachtig binnenplein. Reeds in 1136 stichtte Bernardus van Clairvaux de abdij. Vandaag zijn de wijngaarden van de abdij in het pittoreske dorpje Eltville am Rhein niet meer in het bezit van de monniken. De provincie Hessen produceert met de druiven uit de wijngaarden aan het klooster wel nog steeds Eberbachwijnen.

Het christelijk gebouwencomplex toont het middeleeuws gehalte van Eltville am Rhein. Dat oude verleden is ook in de stadskern merkbaar. Naast de oude kleurrijke gevels staat een prachtige, statige middeleeuwse stadsburcht. De binnentuin daarvan is een streling voor het oog: mooie rozen staan tussen talloze andere planten. Eltville am Rhein noemt zichzelf niet onterecht ‘Rozenstad’.

‘Germania’ waakt over de Rijn

Een andere pittoreske stad in de Rheingau is Rüdesheim am Rhein. De Duitsers meenden dat het stadje aan het midden van de Rijn lag. Daarom bevindt zich op deze symbolische plek een gedenkmonument voor de eenmaking van het Duitse rijk in 1871: de uittorende vrouw ‘Germania’ kijkt uit over de prachtige Rijnvallei. Ondanks haar heldhaftige uitstraling, vertelt het monument niet alleen een verhaal van oorlog. ‘Germania’ houdt haar zwaard naar beneden gericht, waarmee de eerste Duitse keizer Wilhelm I de vrede waarop hij aanstuurde, wilde symboliseren.

Copyright foto's: GNTB, Ewoud Meeusen
Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels

GRANDE reporter Gert Van Wichelen
bezocht dit hotel en schreef:
"

Wie in München een relax maar toch ook levendig ultramodern tophotel zoekt, is in Roomers München aan het juiste adres! Dit 5 sterren-hotel van de Gekko hotelgroep behoort tot de Autograph Collectie. Trekpleister is het IZAKAYA Aziatische restaurant annex bar.

..."
GRANDE reporter Gert Van Wichelen
bezocht dit hotel en schreef:
"

In oktober 2016 opende de hotelgroep Gekko in Baden-Baden het Roomers hotel ‘Flamingo im Schwarzwald’. Het luxueuze hotel biedt unieke gastvrijheid en topkwaliteit in het hartje van het levendige stadje Baden-Baden.

..."
"

Hotel Das Neue Moselschlösschen in Traben ligt prominent op 150 m van de stalen brug, die Traben met Trarbach verbindt over de Moezel.

..."
"
Deze Art-Nouveau parel dateert uit 1903 en beschikt over een schitterend interieur met romantische kamers en zalig krakende trappen. Neem een duik in het zwembad of ontspan in de sauna. Het dakterras geeft je uitzicht over het pittoreske Traben-Trarbach aan de oevers van de Moezel.
..."
"

Wij logeerden in Hotel Birkenhof, een hotel dat al generaties wordt uitgebaat door de familie Dietrich en zich onderscheidt door zijn gastronomische streekkeuken. Bij het ontbijt wordt huisgemaakte charcuterie geserveerd. De kamers zijn ruim, maar klassiek van snit.

..."
"

Kasteelhotel Friedrichsrughe ligt middenin de weelderige natuur en combineert in zijn statige gebouwen luxe met een rijke geschiedenis, met natuurlijk alle moderne comfort binnen handbereik.

..."
"

Dit kleine idyllische hotel ligt net over de grens met Luxemburg en wil per se klein en fijn blijven. Ondanks een Michelinster slaagt kok Harald Rüssel daar wonderwel in. Naast een toprestaurant kan je op het grote landgoed ook vijvers en een bloementuin vinden.

..."
"

Dit stijlvolle en moderne hotel bevindt zich in een futuristisch gebouw aan de Rijn, op een boogscheut van het centrum. Door de constructie van het glazen gebouw heb je een subliem uitzicht over de rivier, de stad en het omliggende landschap.

..."
"

Dit hotel bewijst meteen dat logeren in Duitsland niet altijd in oubollige Gasthäuse hoeft te gebeuren. Strak design en moderne kunst voeren hier de boventoon. Kunstenaar Heiko Nemitz zette dit hotel op een geslaagde manier naar zijn hand.

..."
"

Deze verblijfplaats herbergt ruime kamers met oog voor hedendaags design en alle modern comfort. Dit elegante hotel biedt een ongedwongen sfeer, waar je kunt relaxen na een dagje cityhoppen.

..."