Schippers, schrijvers en keizers: toeren door Trieste

Trieste ligt in een uithoek van Noord-Italië, dicht bij de grens met Slovenië. De Habsburgse invloed is er nog erg groot. Trieste was altijd een erg kosmopolitische stad, met dank aan de haven en de vele nationaliteiten uit alle hoeken van het toenmalige Oostenrijks-Hongaarse dubbelrijk.

"Voor de eerste keer in Trieste?” vraagt Oriano. Met echtgenote Kristina runt hij Hotel Abbazia, een klein stadshotel. In een Engels waarin verrassend vaak een Duits woord opduikt, vertelt de man – hebben we vijf minuutjes? – over de drang van vele inwoners van de stad naar zelfstandigheid, of in elk geval naar meer zelfbestuur. “Met iets meer macht voor het lokale niveau kan de haven van Trieste beter haar troeven uitspelen, vinden de voorstanders van meer zelfstandigheid. Tja, we zien wel hoe die discussie afloopt”, berust hij. De komende dagen wordt me duidelijk waar die zucht naar meer zelfstandigheid vandaan komt. Om zich van de invloed van het grotere Venetië te ontdoen, vroeg en verkreeg de stad in 1382 de bescherming van de Habsburgers. In 1719 riep Karel VI Trieste uit tot vrijhaven. Pas in 1918 werd de stad ‘Italiaans’, dat wil zeggen: deel van het koninkrijk Italië. Hier spreken ze Italiaans, maar denken ze Oostenrijks (of Habsburgs). De haven was eeuwenlang de bron van rijkdom van de stad. Dat Trieste altijd een belangrijke handelsplaats geweest is, bewijst het nu nog elke dag. Zo hebben wereldwijd actieve bedrijven, zoals koffiebrander Illy en verzekeraar Generali, hier hun hoofdzetel.

Een baron en dames in kleur

Het gidsje over de stad is enthousiast over het Museo Revoltella, onze eerste bestemming. Het museum ligt ten zuiden van het centrale plein van de stad, de Piazza Unità d’Italia, en ons hotel ten noorden ervan. Dat geeft ons de gelegenheid om het stadscentrum al even te verkennen. De Piazza Unità d’Italia is bepaald indrukwekkend te noemen, met het stadhuis en de stadspaleizen die bedrijven als Assicurazioni Generali, Lloyd en Arsenale hier in de eerste helft van de negentiende eeuw lieten optrekken. Even indrukwekkend, maar op een heel ander niveau, is het terras van het poepchique Caffè degli Specchi.

Het Museo Revoltella is geen museum gewijd aan een of andere revolutie. Revoltella was een negentiende-eeuwse baron en kunstmecenas van Duitse komaf. Aan het aantal doeken van schilders uit Trieste in zijn verzameling te zien, hield de baron in zijn eentje de toenmalige kunstscène van de stad in leven. Zijn woning maakt nu deel uit van het naar hem vernoemde museum, zodat zijn leefruimte en bibliotheek nog altijd te bezoeken zijn. Onze favoriet van de collectie? La Signora del Cane van ene Giuseppe de Nittis. Verlaat het museum niet te snel, aan de zijkant van de kassa leidt een trap je naar de Galleria d’Arte Moderna. Nog meer favorieten? Dame in het rood (van Gino Parin) en Dame in het blauw (van Glauco Cambon). Ja, die mannen uit Trieste wisten hoe ze dames op hun mooist konden afbeelden.

Maximiliaan en Charlotte

De volgende ochtend nemen we aan het station van Trieste de bus naar Miramare, enkele kilometers buiten het centrum. Daar willen we het stralend witte Castello di Miramare bezoeken. Het kasteel heeft een ligging uit de duizend en kijkt uit over Trieste en de Adriatische Zee. Miramare is eigenlijk een Oostenrijks-Belgisch onderonsje. Buitenkant en interieur werden uitgevoerd naar de instructies van Maximiliaan, de jongere broer van de Oostenrijkse keizer Frans-Jozef (en dus de zwager van keizerin Elisabeth, alias Sisi). Maximiliaan, kortweg Max, was getrouwd met de Belgische prinses Charlotte, zus van Leopold II. Niet lang na de voltooiing van het Castello di Miramare, dat hij voor zichzelf en zijn grote liefde Charlotte liet bouwen, aanvaardde hij de keizerskroon van Mexico. Een onzalige beslissing, want Maximiliaan werd in 1867 gefusilleerd door Mexicaanse rebellen. Charlotte, vergeefs naar Europa afgereisd om hulp te zoeken voor de strijd van haar echtgenoot tegen de rebellen, kwijnde weg en viel ten prooi aan eenzaamheid en waanzin. Zij stierf in 1927 in het kasteel van Bouchout in Meise.

Terug naar Miramare. De ruimtes zien er nog altijd uit zoals Maximiliaan ze bedacht. Ook de originele bibliotheek is er nog, met werken van Homeros, Dante, Shakespeare en Goethe. Ronduit vertederend is het portret dat Franz Xaver Winterhalter maakte van Charlotte als kind. En vergeet na je bezoek niet een blik te werpen op het haventje en het park rond het kasteel.

De Grote Drie

In Trieste vertoefden schrijvers als James Joyce, Italo Svevo (echte naam: Ettore Schmitz) en Umberto Saba. Zij zijn de Grote Drie van het literaire verleden van Trieste. Svevo en Saba werden er geboren, de Ier Joyce gaf er Engelse les aan de Berlitz School. Ettore Schmitz, eerst bankier en later zakenman, moest vaak naar Londen voor zaken en wilde zijn Engels bijspijkeren. De rest is geschiedenis: Joyce en Schmitz/Svevo werden vrienden voor het leven, ook nadat Joyce verkaste naar Parijs.

In een bibliotheek in de stad kregen beide schrijvers een museum. Dat wil zeggen: ze kregen er enkele kamers. Je vindt er brieven, foto’s, notitieboekjes en andere historische documenten die betrekking hebben op Italo Svevo. Over James Joyce vind je minder terug, net omdat Joyce verhuisde naar Parijs. Wel is er een exemplaar van zijn boek Dubliners, opgedragen aan Svevo’s weduwe Livia. Uit enkele documenten blijkt trouwens dat Joyce vaak platzak was. Hij moest dan ook vrouw, gezin en... lokale dames van lichte zeden onderhouden.

En Umberto Saba? Als dichter is hij minder bekend bij ons. Zijn boekhandel bestaat echter nog altijd en net als zijn kompanen kreeg hij een standbeeld in Trieste. In de buurt van zijn oude boekhandel, alsof hij ’s ochtends op weg is naar zijn zaak om er de piepende rolluiken naar omhoog te halen...

Gure noorderwind

Een gids van vlees en bloed is en blijft onvervangbaar. Maar steeds meer steden bieden audiogidsen aan en voor individuele bezoekers is dat een handig en betaalbaar alternatief. Zeker in Trieste: de wandeling die je met de audiogids maakt, leidt je langs 22 interessante plekken. Het startpunt is de Piazza Unità d’Italia, waar het bureau voor toerisme zich bevindt. Via het stadhuis gaat het richting Santa Maria Maggiore en San Silvestro. De Arco di Riccardo is een Romeinse poort, waarbij Riccardo een verwijzing zou zijn naar Richard Leeuwenhart, die ooit in een kerker in Trieste werd gegooid. Waarschijnlijker is dat de naam ‘Arco del Cardo’ werd verbasterd. De wandeling leidt je vervolgens naar de Via Bora. Bora is de naam van de gure wind die Trieste geregeld teistert. Daar bestaan drie verhalen over. Eén: de naam ‘bora’ is afgeleid van het Latijnse ‘borealis’, noorderwind. Twee: zodra de bora de kop opsteekt, zou het drie, vijf of zeven dagen duren eer die weer gaat liggen. Nooit een even aantal dagen. We zijn hier niet lang genoeg om dat te checken, maar geloven het graag. En drie: er is één Via Bora, maar er zijn vele officieuze antiborastraatjes in Trieste. Als je van de ene kant van de stad naar de andere kant moet wandelen terwijl de bora heerst, kun je die noorderwind ontlopen door gebruik te maken van straatjes die er niet of in elk geval minder aan onderhevig zijn. Een plattegrond met die straten erop aangeduid hebben we niet gevonden. Is dat een goed bewaard geheim onder de inwoners van Trieste, of een stadslegende?

Aan elkaar geplakt

De Via della Catedrale is een hobbelig wegje dat eindigt aan... de kathedraal. De kathedraal en het Castello di San Giusto bevinden zich op de plek waar de Romeinen zich in de tijd van Julius Caesar hadden gevestigd. Het Forum Romanum van wat zij Tergeste noemden, is nog altijd zichtbaar. De bovenstad omvat het middeleeuwse Trieste, met de kathedraal als sluitstuk. Als je goed kijkt, merk je dat de kathedraal bestaat uit twee aan elkaar geplakte kerken. De toren is gebouwd op Romeinse funderingen. Een allegaartje, maar dan eentje van de betere soort. Voor een mooi zicht op de benedenstad kun je de toren van de kathedraal beklimmen, of het castello bezoeken. We lichten de tweede optie. Het panorama, de verschillende zalen, het wapenmuseum en de grote binnenplaats van het castello maken indruk.

Trappen en rustige wandelpaden brengen ons van de bovenstad terug naar de benedenstad, waar we even halt houden bij het Romeinse amfitheater, dat ooit plaats bood aan zesduizend toeschouwers. De gebouwen tussen het theater en de zee zijn van een latere datum, de toeschouwers keken destijds uit op een podium met daarachter de Adriatische Zee.

De nieuwe stad

Vanaf het Romeinse theater gaat het richting Nieuwe Stad, met het Canal Grande, de standbeelden van Umberto Saba en James Joyce – dat van Italo Svevo staat in de buurt van het Museo Revoltella – en de prachtige Servisch-orthodoxe kerk San Spiridone. Afsluiten doet de audiogids met de Piazza Borsa, het Teatro Verdi, de chique Galleria del Tergesteo en het joodse getto.

Grotta Gigante

Het kasteel van Miramare is niet de enige bezienswaardigheid in de streek rond Trieste. Ook Duino herbergt een bekend kasteel. Rainer Maria Rilke schreef zijn Duiniser Elegien tijdens de twee jaar die hij hier spendeerde op uitnodiging van de eigenaars, een tak van de bekende familie Thurn und Taxis. Het kasteel is trouwens nog altijd in familiebezit.

Prozaïscher zijn de Grotta Gigante en het wetenschapspark AREA. De Grotta Gigante werd in 1840 toevallig ontdekt door ene Antonio Federico Lindner toen hij op zoek was naar de ondergrondse loop van de rivier Timavo. In 1904 kreeg de grot een nieuwe ingang en vanaf 1908 lieten de toenmalige eigenaars, de Club Touristi Triestini, bezoekers toe. De Società Alpina delle Giulie nam in 1924 het beheer over. De centrale grot heeft een maximumlengte van 167,3 meter en een maximumbreedte van 76,3 meter. De grote zaal is 98,5 meter hoog. Voor wat hoort wat: om die grote zaal te kunnen bewonderen, moet je ongeveer 500 treden naar beneden. En achteraf klim je 500 (andere) treden naar omhoog, natuurlijk. Het is hier kelderfris, het hele jaar door wijst de thermometer ongeveer 11 graden aan. En je bent hier nooit alleen. Je bezoekt de grot altijd in groep en bovendien heb je hier het gezelschap van andere levende wezens. De Ursus spelaeus (of holenbeer) is gelukkig uitgestorven, maar vleermuizen, uilen, reptielen en allerhande insecten huizen er nog altijd.

Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels

GRANDE reporter Gert Van Wichelen
bezocht dit hotel en schreef:
"
Villa d'Amelia is een stijlvol en hedendaags hotel, 15 kilometer ten zuiden van Alba. De villa werd in de 18de eeuw gebouwd bovenop de heuvels van Benevello en recent gerenoveerd in een elegante inrichting met alle mogelijke comfort.
..."
"

Op de grens van Toscane, Umbrië en Lazio, recht in het hart van Italië, ligt Casale Colline Dolci. Dit mooi gerestaureerde landhuis, omringd door de zacht glooiende groene heuvels van Toscane en Umbrië, biedt haar gasten de perfecte combinatie van volledige relaxatie en de diepe smaak van het echte Italië. 

..."

"

Na een jarenlange zoektocht in Italië zijn Nadine en Peter eind 2009 verliefd geworden op de prachtige regio Le Marche. Ze besloten toen een oude boerderij in Ostra te kopen. Eindelijk werd hun droom werkelijkheid: wonen in een prachtige streek in Italië. Sotto la Quercia is voor hen dan ook het sprookje dat tot leven kwam.

..."
"
Foresteria Valsesia is prachtig gelegen in het noorden van Piemonte aan de oevers van de Sermenza, een zijrivier van de Sesia. De regio biedt verschillende landschappen: van rustige meren tot de uitdagende Sesia rivier en van toegankelijke fietswegen, naar steile en rotsachtige paden.
..."
"

B&B/Agriturismo Amoliv is een typische boerderij op de rand van het Natuurpark van Cavriglia in Toscane. De B&B werd volledig vernieuwd in 2006 en is omgeven door 4 hectare grond met bossen en olijfbomen. Er zijn 6 kamers en op 300 meter ligt een appartement voor 4 tot 6 personen.

..."
GRANDE reporter Gert Van Wichelen
bezocht dit hotel en schreef:
"
Bovenop de heuvels van Alba in Piemonte ligt het Roero Park Hotel in het dorpje Sommariva Perno. Het hotel grenst aan het Roero Natuurpark en ligt op wandelafstand van het kasteel van Vittorio Emanuele II.
..."
"

La Vallata in Umbrië biedt ruime kamers en appartementen met een ongelooflijk panoramisch zicht, en een groot kindvriendelijk zwembad. Voor het avondeten hebben de gasten keuze van menu, regelmatig worden er ook thema-avonden georganiseerd zoals BBQ, pizza of typische streekgerechten.

..."
"

"Hier begint je droomvakantie in Toscane! Piccolo Borgo Gagnoni ligt tussen Siena en Arezzo in de prachtige Toscaanse heuvels. De beroemde kleistreek Crete Senesi ligt vlakbij, vanuit het domein kijk je uit op de vallei Val di Chiana.

..."
GRANDE reporter Sven De Potter
bezocht deze B&B en schreef:
"
Het Belgische koppel Dirk en Annemie baat deze B&B uit in een historisch palazzo in de magische driehoek Pisa-Firenze-Siena van Toscane. Je wordt er persoonlijk verwelkomd door ‘I Fiamminghi’ ofwel ‘de Vlaamse’.
..."