Expeditie op Antarctica

Antarctica is de ultieme bestemming. Dit laatste ongerepte continent staat garant voor een unieke reis, maar bovenal voor avontuur, waarbij onverwachte ervaringen als een rode draad door het reisprogramma lopen. Een verslag van onze expeditie aan boord van de Austral.

Dag 1 & 2

Ushuaia. De zuidelijkste stad ter wereld is de laatste halte voor we de immense Zuidelijke IJszee oversteken naar het onbewoonde witte continent Antarctica, op ruim 1000 kilometer zuidwaarts. De zomer loopt op haar einde en ons schip, de Austral, vaart iets voor middernacht af voor zijn laatste expeditie van het seizoen. Amper enkele uren later, wanneer het schip het Beagle-kanaal heeft verlaten en koers zet naar de Drake Passage, zijn de meeste passagiers nog altijd klaarwakker. Vooral de stevige deining zit daar voor iets tussen. Het belooft een heuse Drake Shake worden, zoals we al vreesden bij de weersvoorspellingen.

Er is maar weinig volk te zien op het schip. Na de middag bereiken de golven maar liefst 10 meter en de wind waait met topsnelheden van 100 kilometer per uur. De golven beuken aan stuurboord op de Austral in en alle dekken van het schip krijgen hun deel van de nattigheid. De oceaan kleurt turkoois tot inktblauw. De deining is soms zo groot dat het schip verzwolgen lijkt te worden door de golven. De golven breken met alle geweld tegen de boeg en overspoelen de brug en het dek! Gaan liggen is in deze omstandigheden de meest comfortabele positie; alleen moet je er wel voor zorgen dat je niet uit je bed rolt! Deze twee helse dagen op een woeste zee zijn vaak de prijs die je moet betalen om het witte continent te bereiken. Hopelijk komen we daar in rustiger vaarwater terecht.

Dag 3

9.05 uur. We zijn net de 60ste lengtegraad gepasseerd. Een jong koppel ziet in de verte de eerste ijsberg en wint daarmee een fles champagne. Tegen de middag wordt de zee opvallend kalmer; de lucht kleurt azuurblauw. Tijdens de expeditiebriefing, waarin het dagprogramma toegelicht wordt, meldt de kapitein dat er een indrukwekkende ijsberg te zien is aan bakboord: minstens 70 meter hoog, boven water weliswaar, want het deel dat zich onder water bevindt, is nog vier tot vijf keer groter! In de namiddag verandert de oceaan in een vlakke spiegel.

Dag 4

In de vroege ochtend krijgen we dan eindelijk het Antarctische schiereiland te zien, in al zijn grootsheid: bergtoppen doorkliefd met immense gletsjers die uitmonden in de donkerblauwe oceaan onder een schitterende zon. Normaal gezien hadden we moeten aanleggen bij het eiland Cuverville, maar de storm die hier twee dagen geleden gewoed heeft, heeft het ijs in die richting gestuurd, zodat het schip er niet door kan varen. Daarom hebben de kapitein en het expeditieteam besloten om de eerste landing elders te doen. Vanaf 4 uur vaart de Austral door de Straat van Gerlache. Deze regio werd op het einde van de negentiende eeuw helemaal in kaart gebracht door het expeditieteam van de Belgica onder leiding van de Belg Adrien de Gerlache, en dat merk je aan de vele namen die verwijzen naar ons land: Luik Eiland, Antwerpen Eiland, Brabant Eiland, Osterrieth-bergen, Errera-kanaal…

Uiteindelijk vaart het schip de baai met de zoetgevooisde naam ‘Paradise Bay’ binnen, waar de kleine Argentijnse basis Almirante Brown zich bevindt. Deze basis is niet meer bemand en werd ondertussen ingenomen door een kolonie ezelspinguïns. Het uitzicht is er betoverend: rondom zie je bergen, tot wel 2.800 meter hoog, die weerspiegeld worden in het rimpelloze wateroppervlak. De baai ligt bezaaid met brokken ijs van diverse grootte, en de zodiacs moeten ertussen zigzaggen om een vrije doorgang te vinden. Wanneer we terug naar het schip varen, speelt een kleine vinvis met de stroming die de motoren van het schip in het water maken, en zijn turkooizen silhouet glijdt meerdere keren onder onze zodiac door.

Onderweg naar Neko Bay meldt de kapitein via de intercom dat er een groep orka’s te zien is. Gewoonlijk verplaatsen orka’s zich van de ene naar de andere baai of blijven ze even rusten tussen twee wateren in. Maar nu zijn hun rugvinnen duidelijk zichtbaar boven water en is het een drukte van jewelste rond de Austral. Dit is puur spektakel. Bovendien laat een wijfjesorka met baby zich gewillig opmerken naast het schip, op amper twee meter afstand, gedurende wel zeker dertig seconden! Dit is zo uitzonderlijk dat ook het personeel komt aangelopen om van dit spektakel te genieten. Iets later zien we een grote bloedvlek in het water: de orka’s hebben een zeehond gevangen.

En ons wacht nog meer spektakel, want een andere groep orka’s komt delen in de feestmaaltijd. Dit is werkelijk ongeëvenaard! De kapitein spoort de passagiers aan om zoveel mogelijk op het dek te gaan kijken, want dat is nog altijd de beste plaats om dieren te spotten. Altijd valt er wel iets te zien, maar vaak duurt dat ook maar enkele seconden.

In Neko Bay gaan we voor de eerste keer aan land in Antarctica. Vooraleer we aan boord van de zodiac mogen, moeten we onze laarzen grondig desinfecteren, zodat we dit witte continent niet bezoedelen met bacteriën, zaden of andere vreemde organismen. Op het strand en aan de voet van de berg zie je overal ezelspinguïns. De kuikens zijn al vrij dik, maar hebben nog altijd wat dons. En ze storen zich helemaal niet aan onze aanwezigheid, integendeel. Sommige ruziën luidruchtig, een aantal jongen voedt zich nog met vis uit de bek van hun moeder, andere schrapen hun keel en schreeuwen zich een ongeluk om hun territorium af te bakenen. Dit is ook ons eerste fysieke contact met het ijs: om een mooi uitzicht over de baai te krijgen, beklimmen we een gletsjertong.

De zon laat zich van haar beste kant zien; halverwege krijgen we het al zo warm dat we onze dikke jas en pull liever uittrekken. Dit weer is echt zeldzaam volgens de wetenschappers, want we bevinden ons hier echt wel op het Antarctische continent. Eenmaal boven, genieten we van een geweldig panorama over de blauwachtige gletsjer, de pinguïnkolonies en de bergen. Dit was een buitengewoon mooie dag!

Dag 5

De Wilhelmina-baai zit vol met krill en dus zijn de bultruggen hier meestal van de partij. Deze morgen is de lucht weer azuurblauw, en de thermometer pronkt met een mooie 5° Celsius. Om 8 uur kunnen we met de zodiacs rond de ijsbergen gaan varen. Sommige ijsbergen hebben de meest grillige vormen. Tussen het pakijs en de ijsbergen door kronkelt een zeeluipaard letterlijk onder de bootjes door en steekt nieuwsgierig zijn snuit boven water. Zeeluipaarden staan bekend als zeer geduchte jagers op Antarctica. Maar jammer genoeg laten de bultruggen zich niet zien; ze hebben het niet zo voor al dat ijs, dat hier door de storm van een paar dagen geleden opeengepakt ligt.

Iedereen die wil, kan even het pakijs op. Dit pakijs is nog intact, hoewel het hier nu al volop zomer is. Rondom zijn de gletsjers aan het bewegen, waardoor er grote brokken ijs in het water glijden. Die gletsjerbewegingen gaan gepaard met een enorm gekraak, en af en toe dondert een gigantisch ijsblok in het water. De expeditieleden zijn erg op hun hoede, want wanneer een ijsberg kantelt of in het water valt, kan dat zowaar een minitsunami veroorzaken!

Via het Neumayer-kanaal arriveren we in Port Lockroy, een kleine Britse basis geleid door een vereniging die ijvert voor het behoud van het historische patrimonium op Antarctica. Na de Tweede Wereldoorlog werd deze eerste Britse basis op het Antarctische schiereiland overgedragen aan een wetenschappelijk team, dat er onder meer onderzoek verricht naar de ionosfeer. Tijdens het zomerseizoen verblijven hier op Port Lockroy vier personen. Een surrealistische plaats met… een postkantoor, een klein museum over het leven hier in de jaren 1950 en een shop! De inkomsten gaan naar de vereniging die de zes historische sites op Antarctica beheert. Vanuit dit meest zuidelijke postkantoor ter wereld kun je zowaar een postkaart versturen! Op het eiland leeft een kolonie ezelspinguïns: dit jaar bezetten ze met meer dan 2.000 het terrein rond de basis.

Dag 6

In de vroege uurtjes vaart de Austral door het Lemaire-kanaal, een nauwe doorgang omgeven door hoge bergen. Bergwanden van meer dan 700 meter hoog, bedekt met immense gletsjers, lopen uit in de zee. Omstreeks 7 uur gaat het schip voor anker in de Baai van Pleneau, een immens ijsbergenkerkhof dat zich uitstrekt tot Port Charcot. Een feest van kleuren en vormen, spits, gegroefd of geschuurd door de golven. Maar het indrukwekkendst is die ongelooflijk grote boog waar stuurman José niet onderdoor wil varen: te gevaarlijk, temeer omdat een van de pijlers nog nauwelijks overeind blijft. Plots hoort José een gefluit in de verte: kleine vinvissen! Ze zijn met zes of zeven, en ze zijn gemiddeld 7 à 8 meter lang… een defilé van vinnen en ademfonteinen, op amper enkele meters van ons schip. Eén walvis, allicht de nieuwsgierigste van de bende, heft zijn kop wel twee keer boven water in onze richting.

Port Charcot was de uitvalsbasis van de Franse expeditie onder leiding van Jean Charcot die enkele jaren na die van de Gerlache plaatsvond. Wat daar nog van overblijft, is een kleine stenen hut en een steenstapel waaronder de wetenschappers hun gegevens bewaarden ingeval ze niet meer levend naar Europa zouden kunnen terugkeren.

Onderweg naar Dallmann Bay en de Melchior-eilanden hebben we een prachtig zicht op het zonnige Lemaire-kanaal. In Dallmann Bay gaan we bultruggen spotten. Plots signaleert de brug walvissen rechtsvoor, ze zijn te zien aan hun ademfonteinen. Iedereen haast zich naar het dek. De bultruggen voelen zich duidelijk op hun gemak. We kunnen ze vrij dicht benaderen en ze komen spelen met het kielwater van het schip. Ze zwemmen net onder het wateroppervlak en komen tot vlak naast de Austral. Af en toe steken ze ook hun kop boven water. Ongelooflijk! Ze tillen hun staartvin heel hoog op, waardoor we ze goed van elkaar kunnen onderscheiden.

Eén walvis begint plots heel hard met de borstvinnen op het water te slaan. De andere doen mee, en wij weten niet meer waar we eerst moeten kijken. Opnieuw komt een van de walvissen tegen de scheepsromp aan liggen, met zijn turkooizen silhouet in volle lengte, net boven het wateroppervlak. Van overal op het schip klinken spontane wows! Volgens de wetenschappers aan boord zou het hier gaan om een school van zo’n vijftigtal walvissen.

Dag 7

We gaan aan land in Baily Head, op de archipel van de Zuid-Shetlands. Om halfzes ’s morgens vertrekken we op trektocht in de mist. We hebben zes uur de tijd om het vulkanische eiland Deception door te steken. Dit eiland is bewoond door meer dan 100.000 koppels kinbandpinguïns, die de hellingen en dalen bezetten. Deze pinguïns maken hun nest met steentjes, die ze in hun bek nemen, tot 1 kilometer landinwaarts. Hun gekrijs komt van overal. De jongere, maar ook enkele volwassen dieren wisselen nog van veren, waardoor de bodem bedekt is met witte veren. Na een pittige beklimming van ruim een uur op een gladde, zachte ondergrond bereiken we de verijsde top, meer dan 300 meter hoog.

Het uitzicht is subliem, met het scherpe contrast tussen de zwarte grond en de witte sneeuwvlekken en de bergtoppen van de buureilanden die boven de wolkenlaag uit steken. Wanneer we naar de rand van de krater stappen, ontdekken we beneden de ruïnes van de walvisbasis van Whaler’s Bay en de aanlegplaats die gevormd werd aan de onderstroomde krater.

Omdat het pad vol met ijs ligt, moeten we een andere helling op vooraleer we de bedding van een klein riviertje van smeltwater kunnen volgen. Bij aankomst op het zwarte zandstrand worden we begroet door een groep zeeberen; de nog opgroeiende mannetjesdieren komen zich hier voorbereiden op hun toekomstige volwassen leven, waarbij ze zullen moeten vechten voor hun plaats. De grote kolonies leven vooral op de subantarctische eilanden. Plots toont één exemplaar zijn tanden en begint al wie zich in zijn buurt waagt te achtervolgen.

Je kunt maar beter heel voorzichtig zijn, want vorig jaar werd een onderzoeker door zo’n dier gebeten en heeft die zes maanden antibiotica moeten nemen, omdat de muil van dit zeeroofdier vrij agressieve bacteriën bevat. Aan de andere kant van de baai komt er rook uit het zand, het water kolkt. Het contrast tussen het ijsklimaat en de vulkanische activiteit is intrigerend. Een dantesk eiland waar de Noorse kolonisten die hier in de vorige eeuw verbleven, een hard leven kenden.

In de namiddag staat een landing geprogrammeerd op Hannah Point, op Livingston-eiland. Dat eiland werd in 1819 ontdekt en was de allereerste kennismaking met het continent Antarctica. Het eiland herbergt kolonies van ezelspinguïns en stormbandpinguïns, enkele macaronipinguïns en een groep slome luie zeeolifanten. Voor het eerst zien we hier ook enkele kleine groene vlekjes: de enige twee Antarctische plantensoorten. Door deze biodiversiteit wordt dit eiland extra beschermd en kan het maar zeer beperkt bezocht worden. De kapitein had al maanden geleden om toelating gevraagd.

Dag 8

8 uur. De Austral vaart door het Antarctische kanaal naar de Weddellzee, de koudste zee ter wereld. Aan stuurboord zien we een kleine tafelijsberg van 800 m lang. De officieren berekenen dat deze ijsberg goed is voor het zoetwaterverbruik aan boord van het schip (zo’n 90 T per dag) voor… 5.000 jaar! Deze ijsberg komt waarschijnlijk van het Larsenplateau, meer naar het zuiden. Door hun gigantische afmetingen en hun gletsjerachtige uitzicht werden ze in de negentiende eeuw door de eerste ontdekkingsreizigers in kaart gebracht als stukken land bedekt met ijs. Bij een volgende expeditie was men dan natuurlijk verwonderd dat men dat land niet meer terugvond.

Ook vandaag schittert de zon wanneer de Austral voor anker gaat vlak bij het eiland Gourdin, dat pas ontdekt werd tijdens de expeditie van Jules Dumont d’Urville (1937-1940). Hier zien we drie soorten pinguïns: de adéliepinguïn, de ezelspinguïn en de stormbandpinguïn. Ook de onvoorspelbare zeeberen zijn hier van de partij, maar we blijven op een veilige afstand. In de late namiddag hebben we onze laatste landing op het continent zelf. We bevinden ons hier in vulkanisch gebied; de baai van Brown Bluff wordt gedomineerd door vaalrode kliffen van tufsteen, waarvan de uitlopers onder de voet gelopen worden door grote pinguïnkolonies. De watervalletjes op de kliffen zijn het levende bewijs dat de zomer hier nog helemaal niet op zijn einde loopt.

Dag 9

Voor de laatste keer keren we terug naar de Zuid-Shetlands, in de richting van Elephant Island. Een sterk hellend eiland dat in 1916 het toevluchtsoord was van de Britse ontdekkingsreiziger Shackleton en zijn kompanen. Bijna altijd is de zee hier heel wild, het is dus onmogelijk om voor anker te gaan, en ook de landing met de zodiac is spannend. De golven slaan ons in het gezicht. Wanneer we zo dicht mogelijk de geërodeerde kusten naderen met de zodiac, begrijpen we waarom dit een van de meest ongerepte gebieden op aarde is! Tussen de zee en de gletsjer leeft hier een kolonie pinguïns naast de zeeleeuwen, rasechte en onbetrouwbare roofdieren die nu evenwel komen spelen onder de zodiac en dan hun kop uit het water steken op amper drie meter van ons.

In de vroege namiddag nemen we afscheid van dit onherbergzame en veelzijdige continent. Deze reis van ons leven is een schitterend avontuur, maar loopt jammer genoeg op haar einde. Onder een staalblauwe hemel zetten we koers naar de Falklandeilanden.

Dag 10

De Drake Passage blijft deze keer heel rustig en we kunnen in alle rust de grote albatrossen bewonderen die over de Austral vliegen. Van deze rustdag maken de wetenschappers van onze expeditie gretig gebruik om meer uitleg te verschaffen over de indrukwekkende facetten van Antarctica.

Dag 11

De Austral meert aan voor Port Stanley. Het is tien dagen geleden dat we nog een dorp en bomen hebben gezien. De hoofdstad van de Falklands ligt beschut achter een dubbele barrière van rotsen en telt meer dan 2.000 inwoners. Het is eigenlijk een rustig dorp: enkele winkeltjes, een aantal administratieve houten gebouwen, een postkantoor dat ook dienst doet als gemeentehuis, natuurlijk ook enkele cafés en een aantal scheepswrakken langs de kustlijn. In de vroege ochtend is het aangenaam slenteren op deze andere uithoek van de Zuidelijke Atlantische Oceaan.

In de namiddag trekken we nog eens onze laarzen en waterdichte kledij aan voor een landing op het witte zandstrand van Volunteer Point. De Austral is het eerste schip in vier maanden dat hier aanmeert! De zee breekt in turkooizen golven en de drivers van de zodiacs moeten het goede moment kiezen om de kust te bereiken zonder dat de passagiers helemaal nat zijn. Op het zand zien we enkele ezelspinguïns en één enkele koningspinguïn uit het water komen. Maar de grootste pinguïnsoort van de archipel heeft zich juist voorbij Volunteer Point genesteld: 500 koppels koningspinguïns samengepakt, de een tegen de ander, maar ook hun kuikens, van verschillende grootte, en zelfs nog intacte eieren. Dit dier wekt sympathie op, maar intrigeert tegelijkertijd: het ziet er wat uit als een ‘dandy’, gekleed in zijn zwarte smoking met strakke veren en getooid met een lange goudkleurige druppelvormige vlek aan beide kanten van de kop.

Dag 12

’s Morgens gaat de Austral voor anker voor het eiland Saunders, ter hoogte van de West-Falklands. Deze smalle landstrook wordt onder de voet gelopen door ezelspinguïns, stormbandpinguïns, Magelhaespinguïns en, niet te vergeten, de grappige kuifpinguïns of rotsspringers. Die laatste is kleiner en heeft rechtopstaande gele wenkbrauwen die tot achter de kop gaan en daar uitlopen in een gele pluim. De nesten liggen doorgaans hoger op de rotsen en hij beweegt zich al huppelend voort. Een vrouw probeert wat bij te verdienen met de verkoop van wollen artikelen en postkaarten op het strand. Suzan Pole Evans legt uit dat er op het eiland maar zeven inwoners zijn én 6.000 schapen. Om ervoor te zorgen dat een kind hier ook les krijgt, komt om de twee weken een leerkracht langs op elke boerderij. Wanneer hij op elke boerderij langs geweest is, herbegint hij met zijn ronde. Andere lessen worden ook via de radio gegeven. Het leven gaat heel rustig zijn gangetje op Saunders.

De Austral vaart vervolgens richting New Island via de spectaculaire zeeengte Woolly Gut. We worden er verwelkomd door de drie inwoners. Zij verblijven er enkel in de zomer en onderhouden dan het natuurreservaat en enkele gebouwen op het eiland. De bevoorrading van lichte producten gebeurt met het vliegtuig, de zwaardere dingen worden met een schip aan land gebracht. Momenteel beantwoordt de landingsbaan niet meer aan de normen, vertelt een van de jonge opzichters, en hij heeft die de hele zomer langer moeten maken. Nu kunnen ze alleen maar wachten… tot het gras groeit, zodat de vliegtuigen opnieuw kunnen landen en de bevoorrading snel weer opgestart kan worden.

Te midden van het mooie witte zandstrand ligt een houten wrakstuk. Dat was een oude Canadese mijnenjager die zorgde voor de bevoorrading, maar in de jaren zestig uit de vaart genomen werd. Dankzij de inzet van één enkele man, Ian Strange, is New Island vandaag de habitat van wilde dieren en is er geen enkel schaap meer te vinden. Aan de andere kant van het eiland broeden wenkbrauwalbatrossen in een kleine rotsachtige baai omgeven door kliffen. De kuikens zijn al vrij dik, maar ze worden nog altijd gevoederd. Je ziet er ook aalscholvers, kuifpinguïns, grote jagers en caracara’s. Tijdens onze uitstappen op de Falklands merken we dat deze eilandengroep eigenlijk heel veel gelijkenissen vertoont met Antarctica. Maar we beseffen ook dat deze laatste landingen de afsluiters zijn van dit adembenemende avontuur, de reis van ons leven.

Praktisch

De Compagnie du Ponant is in enkele jaren tijd uitgegroeid tot een expert op het vlak van cruises in de Poolgebieden. De bemanning en wetenschappelijke teams beschikken over een diepgaande kennis van deze bestemmingen en staan garant voor een kwalitatief hoogstaande wetenschappelijke omkadering. Tijdens deze expedities worden de landingen aangepast aan het weer, het ijs en de mogelijkheid om aan land te gaan. Aan boord kun je genieten van kwalitatieve maaltijden en geraffineerde gerechten. Tijdens de lange uren op zee kun je ook terecht in de bibliotheek, filmzaal, spa en kapsalon, of in je kajuit naar een selectie van films kijken.

Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels

GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

Zet je schrap voor een unieke ervaring! Dit onweerstaanbare adres vind je echt te midden van de wijngaarden. Van 'kamers' is geen sprake; iedereen logeert in aparte huisjes verspreid over het domein.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

Extreme verfijning en goede Parijse sferen heersen in dit suites only hotel in het hart van Recoleta. De zeer attente personeelsleden lopen desnoods de sokken van hun lijf om in te gaan op al je wensen.

..."
GRANDE reporter Kevin De Vos
bezocht dit hotel en schreef:
"

Dit hotel wist uit te groeien tot hotspot van de lokale hipcats. Alles is er modieus en eigentijds zonder te vergezocht of druk over te komen. Sommige kamers pakken uit met bubbelbad op het terras, terwijl de suites, echt gigantisch zijn. Enkel de ontbijtruimte voelt wat voelt wat kil aan.

..."
"

Faena Hotel + Universe is een adres met een surplus dat de (bijna) vergeten Latijnse levenscultuur in een hedendaags kleedje moet etaleren.

..."
"

De voormalige lodgje van Robert Duvall, een spierwit icoonhotel dat lid is van de prestigieuze Relais & Chateaux-groepering.

..."
"

Haciënda in vierkantshoevestijl met dertig eenvoudige doch charmante kamers, errassen die uitkijken op de wijngaarden en een buitenzwembad.

..."
"

Vijfsterrenluxehotel en spacenter, behoort tot een van de grootste wijnproducenten van de regio: El Esteco. Werd lang gerund en gestroomlijnd door de Starwood-keten. Amerikaans (golf)sfeertje, maar top.

..."
"

Modern boetiekhotel in een historisch pand met zeer stijlvol interieur, een bibliotheek en een patio. Slechts elf kamers die elk gewijd zijn aan een historisch belangrijke persoon uit de Argentijnse geschiedenis. Een aanrader!

..."