‘Cheese Valley’, kaasgenot in het groene hart van Nederland

Nederland is onlosmakelijk verbonden met zijn boerenkazen. In het groene hart tussen de vier grootsteden Den Haag, Amsterdam, Utrecht en Rotterdam ligt de wereldberoemde ‘Cheese Valley’. In dat oerhollandse polderlandschap van koeien, sloten en windmolens maken de boeren kaas van verse melk. De vier gemeenten Bodengraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard, Gouda en Woerden bieden onvergetelijke ervaringen met kaas in de hoofdrol.

Hollands-Utrechts weidelandschap

Het groene hart van Nederland is een kleine, charmante streek in de centrumprovincies Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland. Daartoe behoort ook ‘Cheese Valley’. Het prachtige weidelandschap is de ideale plek voor de fiets- of wandelliefhebber. Tussen de veenweides vol watervogels, koeien en schapen kronkelen kleine rivieren en beekjes. Naast molens en boerderijen telt het gebied ook verscheidene charmante dorpjes en stadjes als Gouda en Woerden. Daar bevinden de winkelstraten, restaurants en bars zich aan de watersloten. 

Goudakaas, de kampioen van ‘Cheese Valley’

In ‘Cheese Valley’ is Gouda dé befaamde kaasstad. “Al sinds de middeleeuwen organiseert Gouda een kaasmarkt. In de zestiende eeuw hadden we zelfs een kaasoorlog met Schoonhoven over wie een kaasmarkt mocht organiseren”, vertelt wethouder Theo Van Vugt. Hoewel de stad wereldberoemd is dankzij zijn Goudakaas, wordt er in de stad zelf geen kaas geproduceerd. Maar in de directe omgeving bevinden zich verscheidene kaasboerderijen die maar liefst 25 miljoen kilo kaas per jaar produceren. Die kaas die op de Goudse markt verhandeld wordt, krijgt dan de naam Goudakaas.

De boeren proberen hun authentieke kazen zo winstgevend mogelijk te verkopen. Daarom trekken ze naar de stadse kaasmarkt. Op het stadsplein aan de prachtige kaaswaag ontworpen door Pieter Post in 1670 worden de kazen iedere week gewogen. Op de donderdagse markt is het druk onderhandelen tussen de boeren en de handelaars over de kaasprijzen: “30”, “25!”, “28”, “verkocht!”. Tijdens het onderhandelen klappen de boer en verkoper in elkaars handen. Wanneer de twee partijen akkoord zijn over de prijs, schudden ze de hand. Deze eeuwenoude traditie staat bekend als ‘handjeklap’.

Gouda Cheese Awards

Sinds 2014 organiseert Gouda in juni ook de Gouda Cheese Awards op het stadsplein. Volgens wethouder Theo Van Vugt is het een belangrijke gebeurtenis: “De Gouda Cheese Awards zijn erg bekend binnen het Nederlandse kaasconcours. Dit jaar 2019 test voor de eerste keer ook een consumentenpanel de kazen op hun smaak. De winnaar draagt één jaar lang de titel van beste Nederlandse kaas!”

Op het gezellige marktplein ontpopt zich tijdens de Awards een middeleeuws toneel. Kaasjongens dragen in boerenklompen de bollen Goudakaas op de paardenkarren. De kaasmeisjes met witte boerenmutsjes delen kaasblokjes uit aan de bezoekers. Boeren en onderhandelaren onderhandelen met ‘handjeklap’ over de prijs van de kaas. Rondom het plein gaat de kaas aan de kraampjes als zoete broodjes over de toonbank.

En dan is het aan de burgemeester en meester van de Waag Mirjam Salet. Zij bekroont de ‘Goudse belegen light Calora 18% Pikant van Veldhuyzen Kaas’ tot allerlekkerste kaas van Nederland in 2019. In haar traditionele klederdracht reikt de boerenvrouw Mevrouw Antje de trofee uit.

‘Say cheese, say Gouda’

Naast de donderdagse kaasmarkt zijn er nog de talrijke winkeltjes om alles te ontdekken over de Goudakaas. ’t Kaaswinkeltje met grote gele klompen voor de vitrine verkoopt uitsluitend boerenkaas. Eigenaar Rick is erg trots op zijn kaasstad Gouda: “Als je kaas zegt, zeg je Gouda. Zeg je kaas, dan zeg je Gouda!” Binnenkort opent hij ook de ‘Gouda Cheese Experience’: “Hier doorloop je alle fases van de productie en het verhandelen van kaas. De lokale held in ons verhaal is uiteraard de koe. Zonder de koe geen melk. En zonder melk geen kaas! Interactiviteit is onze grote troef: zo kan je je eigen kaas draaien in de productiekamer. Uiteraard kan je aan het einde ook proeven van de authentieke boerenkaas.”

Volgens Heleen De Winter van de toeristische dienst Gouda werd de Zuid-Hollandse stad voornamelijk rijk als middeleeuwse handelsstad op de vaarroute tussen Vlaanderen en Amsterdam. “Gouda is een echte ambachtsstad. Naast kaas werd hier in de middeleeuwen veel bier geproduceerd. Maar ook het Nederlandse keramieken aardewerk Gouds plateel was in de 19de eeuw erg beroemd.” Dat Gouds plateel is te vinden in het Gouds stadsmuseum. In een iets rustiger gedeelte van de stad ligt het Museum Café waar je op een prachtig terras onder de kerktoren kan genieten van een lekkere lunch met verse kazen, brood en een verfrissende rauwkostsalade. 

Authentieke kaasproductie in Krimpenerwaard

Al de Goudakaas komt uit kaasboerderijen in de directe omgeving. Vanuit het stadscentrum van Gouda bereiken we via een fietsroute langs de IJsel de kaasboerderij ‘De Twee Hoeven’ in Krimpenerwaard. Al vier generaties lang maakt de familie den Boer hier drie dagen per week kaas met melk van hun koeien. Willemijn leidt ons rond in de boerderij: “Iedere dag geven onze 200 koeien ongeveer 6000 liter melk. Daarvan maken wij 650 kilogram kaas. Dat gebeurt op basis van rauwe melk: zo maken we Gouda’s boerenkaas. Het verschil met ‘kaas van de boerderij’ is dat die niet met rauwe melk, maar op basis van gepasteuriseerde melk gemaakt wordt.”

Willemijn vertelt over het productieproces: “Aan de rauwe melk voegen we stremsel en zuursel toe voor de smaak. Het stolsel wordt dan gevormd tot zijn typische bolvorm. Die kaasbollen weken we in zout water voor de typische smaak en houdbaarheid. Dan moeten de kazen natuurlijk nog rijpen in onze opslagplaats. Dat duurt van 6 tot 8 weken voor een jonge kaas tot twee jaar voor een extra belegen kaas.”

Ze legt ons uit dat steeds meer jonge boeren investeren in het groene hart van Nederland. Daarom probeert De Twee Hoeven zich ook te onderscheiden: “Onze Gouda truffelkaas is erg populair in Frankrijk. Nu proberen we een kaas met Marokkaanse kruiden te maken.” De familie de Boer verkoopt ongeveer 15 procent van zijn kaas zelf. De rest wordt vervoerd naar Gouda en het buitenland. Het boerderijwinkeltje biedt ook andere streekproducten als vlees, yoghurt en ijs van andere boerderijen aan. Toch blijft de kaas de baas in het charmante hoeveboetiekje!

Cheese Experience in Woerden

Gouda is niet de enige stad met een kaasmarkt. Ook in Woerden komen de boeren al sinds 1410 hun kaas verkopen aan de kaashandelaars. Zo is Woerden één van de vijf Nederlandse steden die nog een kaasmarkt houdt. Al meer dan honderd jaar vindt die kaasmarkt iedere zaterdag aan het kerkplein plaats.  

De stad met een rijke geschiedenis laat elke bezoeker een onvergetelijke kaaservaring beleven in de Cheese Experience. Onze gids Anne legt trots de rol van Woerden in ‘Cheese Valley’ uit: “Ieder jaar produceert Woerden 15 miljoen kilo kaas. In 1926 was hier de grootste kaasmarkt van Europa.” De voormalige kaashandelaar Jos Van Riet leidt ons rond doorheen zijn kaaslaboratorium waar hij iedere dag internationale gasten opleidt tot kaasmeester. Hij toont ons ook de opslagplaats: “In dit kaaspakhuis van Woerden ligt maar liefst 70 ton kaas opgeslagen”, vertelt de kaasmaker.

Woerden was ook de thuishaven van Leo Gestel, een tijdgenoot van Piet Mondriaan. Gestel gebruikte niet alleen het polderlandschap, maar ook de kaas als inspiratie voor zijn tekeningen en schilderijen. Die zijn te bezichtigen in de stijlkamers van het Stadsmuseum. Vlakbij het stadsmuseum bevindt zich het kazerneplein vol terrasjes. In de bistro ‘Bistronoom’ kan je gezellig tafelen en genieten van gerechten met lokale vis en seizoengroenten uit de moestuin.

Boska kaastools in Bodengraven-Reeuwijk

Ook de kaasproeverij ontbreekt uiteraard niet in ‘Cheese Valley’. In Bodengraven-Reeuwijk ontwikkelt Boska de perfecte tools voor het snijden, presenteren en bereiden van de Goudakaas: “De kaas zo perfect mogelijk raspen is heel erg belangrijk voor de smaak en zorgt ook voor minder verspilling. Wij ontwerpen alle tools die met kaas te maken hebben, behalve de kaas zelf”, zegt Patrick Colijn van Boska lachend.

Boska focust als enige bedrijf in de wereld louter op kaasgereedschap: “Acht op de tien Nederlanders hebben dan ook een kaasrasp van Boska.” Het indrukwekkende assortiment omvat ook kaasfondues en toestellen voor raclette. Maikel Rijvers, de ‘Bergse kaasbaas’, serveert ons bij Boska allerlei lekkernijen met kaas: kaas met karamelsaus en 4 chocoladetoppingen, kaas in combinatie met witte chocolade… De mogelijkheden met kaas zijn duidelijk onbegrensd!

Vlakbij Boska liggen de gloednieuwe, moderne kamers van Gr8. In deze luxueuze hotelkamers met inloopdouche is het zalig logeren als je meerdere dagen wil doorbrengen in ‘Cheese Valley’.

Culinair genot in het groene hart van Nederland

In Reeuwijk-Bodengraven kan je bij het Restaurant ’t Vaantje een boot huren voor een prachtige tocht over de Reeuwijkse plassen. Uiteraard serveert ’t Vaantje ook lokale visgerechten, seizoensgebonden groenten én een kaasbordje uit de regio.

Ook het gezellige restaurant de Nieuwe PolderKeuken in Krimpenerwaard tovert streekproducten uit het Nederlandse polderlandschap op je bord. Jonge kok Frank Streefland serveert ons een verrassend 'menu van de chef' met onder meer rivierkreeft en asperges. Uiteraard is een bordje met kazen uit Stolwijk de afsluiter.

Onze GRANDE reporters stellen volgend(e) hotel(s) voor in deze streek

Grande hotels